Scealaíocht, Samhlaíocht, Siamsaíocht

Is duine deonach mé le Fighting Words Chonamara, agus bím ag obair mar Chúntóir Riachtanais Speisialta sa seomra ranga agus is máthar ceathrar clainne mé.

Creidim go bhfuil an scéalaíocht go smior ionainn agus gur rud é a thagann go nádúrtha dúinn. Ón lá a mbeirtear páiste, nach bhfuil muid breathnú idir an dá shúil orthu agus muid ag cumadh agus ag inseacht scéiliní dóibh seasta. Sé nadúr an duine é agus tá an scéalaíocht fite fuaite sna tradisiúin ón gcliabhán. Déantar ceiliúradh ar laethanta faoi leith - Lá ‘le Pádraig, Lá Fhéile Bhríde srl tríd scéalta sa scoil agus ag bailiú eolais ó na glúnta níos sine sa mbaile.

Ní haon iontas é mar sin go bhfuil an oiread dúil agus suim againn mar ghasúir ár scealta féin a roinnt, nó a chumadh.

Forbairt an duine.

Is é an rud atá speisialta faoi FW i mo thuairim sa ná go bhfuil an tuiscint ann  go bhfuil sé tábhachtach a bheith ag léamh agus ag éisteacht le scéalta eile. Tugtar le fios do na gasúir go bhfuil scéalaíocht thart orainn i chuile fhoirm, ó bhéal, dánta, scríofa, mar amhráin, i bhfoirm pictiúrí agus eile. Ansin tugtar an deis dóibh tosú ag cumadóireacht le chéile i ngrúpa. Moltar dóibh meas a bheith acu ar thuairimí eile agus oibriú le chéile le rud éicint a chruthú le chéile mar ghrúpa agus tugtar an deis dóibh a mblas féin a chuir ar an scéal lena chríochnú.

Is féidir le gasúir oibriú tríd mothúcháin leis na scéalta agus an lámh in uachtar a fháil ar an bhfaitíos, imní, nó an rud dána agus tá sé seo in ann féinmhisneach a fhorbairt. Tá an chumhacht ag an scéalaí cuma ar bith a chuir ar a scéal fhéin agus forbairt a dhéanamh ar na carachtair mar a fheileann dóibh féin.

Greann, brón, athás, imní, olc, fiosracht agus go leor mothúcháin nach iad....tá deis féin  fhorbartha agus fás pearsantachta a dhéanamh trí na móthúcháin seo a aimsiú agus a cheansú sa bhfocal scríofa, labhartha, nó mar phictiúir. Feictear domsa go gcabhraíonn sé go mór leis na gasúir, is cuma cén aois nó cén cumas scríbhneoireachta atá acu, chun a gcuid smaointí a eagrú. Tuigeann siad go bhfuil tús, lár agus deireadh le chuile scéal agus tugann sé le tuiscint do na gasúir gur féidir oibriú tríd gach ní go deireadh má fhanann siad leis. Scíl é seo don seomra ranga agus don saol mór.

Foghlaim leathan

Agus an fhoghlaim a thagann leis an scealaíocht seo, níl teorann ar bith leis. Is féidir an mhódh seo a úsáid mar bhealach spraoíúil agus cruthaitheach chun ábhar an curaclam a theagasc. Samhlaigh an spraoi a bheadh ann scéal a chruthú chun mír Tíreolais a phlé. Bheadh an scéal le criochnú ag na gasúir ina n-aonar agus bheadh siad in ann beagán eolais a bhailiú faoin timpeallacht, an tír seo, nó ceann eile, nó tír nua ar fad a chrúthú dóibh féin. Stair – na féidearthachtaí atá anseo chun an aimsir atá caite a phlé agus a scrudú ar bhealach cruthaitheach. Iarracht a dhéanamh samhlú cén tuiscint a bheidh againn ar imeachtaí na bliana seo faoi cheann 10 mbliana, nuair atá an lá inniu san aimsir chaite.

Tarraingíonn scéal, scéal eile....

Is fíor sin. Is féidir an-spraoi a bheith ag muinteoirí le daltaí de chuile aois agus chuile ábaltacht, le scéalta a gcuid scoláirí beaga ó thaobh oibriú ar théamaí curaclam. Is breá linn ar fad seichimh, mar sin d’fhéadfaí forbairt a dhéanamh ar aon chuid de scéal  chun cuid a dó a fhorbairt.  Is féidir é seo a dhéanamh trí mheáin éagsúla agus ansin é a roinnt leis an rang agus sa mbaile fiú. Má tá sé feiliúnach, bheadh na gasúir iad féin in ann misneach a thabhairt do Mhamó nó Daideo, nó gaolta agus cairde eile chun a scéal féin a scríobh, a thaifeadadh, nó a chuir in iúl i bhfoirm pictiúrí le cabhair ón ngasúir.   

Tá scéalaíocht ionainn ar fad...tugamís glór dó.

Mali Uí Chlochartaigh